Hoe ver kan liefde gaan?

09-04-2022 door Joop Neven

Op 4 mei herdenkt Nederland alle Nederlandse slachtoffers sinds de Tweede Wereldoorlog. Dit zijn militairen en burgers die stierven in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Intussen zijn er weer militairen en burgers omgekomen in de Russische / Oekraïense oorlog. “Dit nooit weer” is weer niet gelukt. De vraag dringt hier en daar op of God Poetin zal straffen voor zijn wandaden. “ik mag hopen van wel’ zei onlangs iemand. Maar wie moet God dan straffen? De verantwoordelijke van de Vietnamoorlog waar de grootmachten hun strijd uitvochten. Of de leiders van de oorlog tegen Irak, die op basis van leugens het land binnen vielen? Of dichterbij, de toenmalige regering die verantwoordelijk waren voor de wandaden in Nederlands- Indië.  Hierbij werden honderden burgers geëxecuteerd door het Nederlandse leger. We geven God wel heel veel keus om te straffen. Of de 10 EU landen die na de annexatie van de Krim door Rusland nog wapens geleverd hebben, terwijl daarop een verbod was ingesteld. Van 2015 t/m 2021 verdiende de lidstaten 346 miljoen euro. Wie moet God nu straffen? Want de bevrijders van toen zijn de agressors van nu. Soms lijkt het wel of we selectief verontwaardig zijn.

Het lijkt wel of de machthebbers, of breder gezien, de mens geen vrede wil. Hoe zou dat toch komen? In het Boek waarmee ik ben groot gebracht, staat; “Gij hebt gehoord, dat er gezegd is: “Gij zult uw naaste liefhebben en uw vijand zult gij haten”. Dat is volkomen begrijpelijk en uitvoerbaar. {vers 43 uit Mattheus 5}. Maar het vers gaat verder: Jezus zegt dan: “Maar ik zeg u: Hebt uw vijanden lief en bidt voor wie u vervolgen”. Dit tweede gedeelte is eerlijk gezegd in mijzelf onuitvoerbaar. Hoe is het mogelijk om, die mij vervolgen lief te hebben en ook nog voor te bidden. Toch is het een praktische tip. Want stel: dat we allemaal onze vijand gaan liefhebben, dat betekent, dat er geen oorlogen meer zijn. Hoe mooi zou dat zijn.

Deze week las ik een deel van het dagboek van Etty Hillesum, zij kreeg in 1981 bekendheid door de publicatie van een bloemlezing uit haar dagboek, 38 jaar nadat zij in Auschwitz werd vermoord.

Etty Hillesum verwoorde het in één van haar brieven. Zij schreef een brief aan een vriend vanuit het kamp Westerbork. Ze schreef; “Het enige, maar dan ook het enige is dit; dat we in onszelf alles uitroeien en vernietigen, wat we zouden willen uitroeien en vernietigen in een ander. Laten we bedenken, het kleinst atoompje haat in onszelf, maakt deze wereld nog onherbergzamer dan ze al is”. Diep ontroerende woorden, wetende dat zij vrijwillig naar het kamp Westerbork ging om mensen bij te staan. Later is zij met heel haar familie weggevoerd naar Auschwitz en vermoord.

Ergens anders schrijft ze:“Ja , mijn God, aan de omstandigheden schijn jij niet al te veel kunnen doen, ze horen nu eenmaal ook bij dit leven. Ik roep je er ook niet voor ter verantwoording, jij mag daar later ons voor ter verantwoording roepen. En haast met iedere hartslag wordt het me duidelijker: dat je ons niet kunt helpen, maar dat we jou moeten helpen en dat we de woning in ons, waar jij huist, tot de laatste toe moeten verdedigen”.  

Tot slot nog één citaat die mij diep trof: “..die twee maanden tussen dat prikkeldraad, die intensiefste en rijkste maanden uit mijn leven waren en die zulke een bevestiging waren voor de laatste en hoogste waarden uit mijn leven. Ik heb het zo liefgekregen, dat Westerbork, en ik heb er heimwee naar”Uit: Etty: De nagelaten geschriften van Etty Hillesum 1941-1943, blz 550-551.

Bovenstaande citaat werpt de vraag op; Hoe ver kan liefde gaan? Blijkbaar zover, dat het lijkt of Etty Hillesum tot een ander mensensoort behoort. Zij stelde geen vragen, want liefde stelt geen vragen. Zij liet zich niet overwinnen door het kwade, maar zij overwon het kwaad door het goede. En ja, er waren ook kritische geluiden. Mensen die haar meemaakte waren sceptisch over Etty,s mystieke idee dat een mens door innerlijke kracht {Paulus spreek over “Christus in ons”} boven mensonterende kampleven kon uitstijgen, ook al was men er wel van overtuigd van haar oprechtheid en diepe geloof.

Maar eigenlijk zou je kunnen zeggen dat Etty Hillesum de tijd voorbij was, zij leefde al vanuit 1 Kor. 13. “want nu zien wij nog door een spiegel, in raadselen, doch straks van aangezicht tot aangezicht…” maar, “ Zo blijven dan Geloof, hoop en liefde, deze drie, maar de grootste van deze is de liefde”. Wij kunnen ten diepste niet bevatten wat liefde is en wat het teweeg brengt. Soms stel ik mij wel eens voor, stel dat God ten diepste in zijn hart geweten heeft: áls er ooit iets mocht gebeuren, dan nog, dan laat Ik de mens niet vallen. Want bij Hem is er geen voorselectie. Hij neemt ons allen op.

God zegt: Weet je wat Ik nu het mooiste zou vinden? Als het dan verkeerd zou gaan, dat er dan uit diezelfde mens Eén zal voorkomen, die zoveel liefde in zich heeft, dat Hij het allemaal omvat. En als dat dan gebeurt- zou God zeggen- dan ben Ik de Koning te rijk. Want uiteindelijk zal het kwaad, stuk lopen op Zijn liefde.

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

Hoe ver kan liefde gaan?

Op 4 mei herdenkt Nederland alle Nederlandse slachtoffers sinds de Tweede Wereldoorlog. Dit zijn militairen en burgers die stierven in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Intussen zijn er weer militairen en burgers omgekomen in de Russische / Oekraïense oorlog. “Dit nooit weer” is weer niet gelukt. De vraag dringt hier en daar op of God Poetin zal straffen […]

601653 bezoekers sinds 07-06-2010