Wereldvreemd

01-01-2014 door Huib Neven

Zuster Bertken was een onwettig kind van een ondeugende geestelijke uit het Utrecht van de 15e eew. Zij werd eerst non en liet  zich later inmetselen in een hoekje van de Buurkerk. Ik weet niet of zij wilde boeten voor haar illegale verwekking, in ieder geval leefde zij, los van alle aardse beslommeringen, biddend en mediterend, tot haar dood in een ruimte van een paar vierkante meter, 57 jaar lang. Simeon de Styliet leefde een tiental eeuwen eerder in Syrië. Ook hij trad in het klooster, ook hij vond dat bestaan kennelijk nog te druk en trok zich terug op een pilaar van zo’n zestien meter hoog. Op deze verheven plaats verbleef hij 37 jaar.

Ik moest aan deze twee “wereldvreemden” denken toen ik in de krant een artikeltje zag met de titel “Onderscheiding voor de meest wereldvreemde christen.”  Zuster Bertken en Simeon de Pilaarheilige zouden hier hoge ogen gooien. Het artikeltje was bij nader inzien te onbenullig om het met deze asceten in verband te brengen. Het ging over een website die een onderscheiding uitdeelt aan iemand die zich christen noemt en tegelijk wat wonderlijk gedrag vertoont. Bijvoorbeeld een evangelist die overleden Nederlanders wil opwekken. Makkelijk scoren! Die site neemt, zogenaamd satirisch, het christendom op de hak, maar zo respectloos en goedkoop dat ik de naam ervan niet eens wil noemen. Aan dat artikeltje, een kwaliteitskrant onwaardig, had ik dus niks voor dit cursief. Maar de toon was gezet, ik moest het maar eens over wereldmijding hebben.

Wereldmijding, het was de Middeleeuwse mystici en asceten op het veronachtzaamde lijf geschreven. Zij wilden het aardse bestaan met zijn zorgen en geneugten ver achter zich laten om zich volledig te richten op de liefde voor God en voorJezus. Zuster Bertken wist dat voortreffelijk in haar gedichten weer te geven:

“Sijn min heeft mi gegeven so hogen moet,

Dat ic niet meer en achte dit eertsche goet, “

De mystici trokken zich terug uit de wereld, want die leidde hen af van hun hoge doel. Zij wilden in een soort extatische ervaring een innige vereniging met God aangaan. Het heeft in ieder geval prachtige poëzie opgeleverd. Ook in later eeuwen stond de wereld niet in hoog aanzien bij de gelovigen. “ ‘t Oog omhoog, het hart naar boven, hier beneden is het niet,” zo dichtte de dominee-dichter Jodocus van Lodenstein in de 17e eeuw. Of om een betere dichter (Vondel) te citeren: “Eeuwigh gaat voor oogenblick.” En je hoeft de cantates van Bach maar te beluisteren om te kunnen vasstellen dat men er in de 18e eeuw niet anders over dacht.  De teksten die Bach gebruikte wemelen van wereldverzaking. Zomaar een greep, uit cantate 64:

“Ga, wereld! Hou maar wat je hebt.

Ik wil en kan niets van je aannemen,

de hemel is nu van mij.”

Het is niet moeilijk om veel meer voorbeelden uit de cantates te halen en ik zou ook wel willen, want die cantates dienen mij tot vaste spijs, ik kan er niet genoeg van krijgen. Wel ervaar ik altijd een wonderlijke paradox bij het luisteren. De teksten verkondigen ons inderdaad veel wereldverzaking. Ze vertellen dat de hemel onze bestemming en de aarde een lastig doorgangshuis is, maar de muziek is zo prachtig dat je je hier op aarde al in de hemel waant. Wat wil je meer?  

De kerk heeft denk ik altijd geworsteld met de vraag hoe in de wereld te staan. Met tijd en eeuwigheid, om het eens ouderwets en mooi te zeggen. Inmiddels zijn we er geloof ik wel achter dat we de tijd niet moeten uitspelen tegen de eeuwigheid. God heeft de wereld niet geschapen om die te verzaken. Onze verantwoordelijkheid en onze opdracht liggen ook in het hiernumaals. We hebben in een wereld van onrecht en armoede nogal wat goed te maken, nietwaar.

Die gedachte zou ik willen meegeven voor het nieuwe jaar. Of wacht, Lied 396  (uit het oude Liedboek) zegt het veel beter en meeromvattend:

“Laat ons als christenen tot uw eer

leven en vredig sterven, Heer,

en opstaan op de jongste dag

en schouwen wat geen oog ooit zag.”

En ter geruststelling: volgens Lied 265 is Bach ook in de hemel:

“en Bach, de grote Bach,

die mag de maat der eng’len slaan

de lieve lange dag.”

 

                                                                                                            

 

 

 

 

 

 

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

384916 bezoekers sinds 07-06-2010