Wat ik nu toch las…

28-06-2011 door Huib Neven

Op Radio 4 wordt iedere dag van 13.00 – 15.00 uur het programma Muziekwijzer uitgezonden. De luisteraar wordt daarin wegwijs gemaakt in de wereld van de klassieke muziek. In dat programma is een rubriekje, door de presentator steevast ingeluid met de woorden: “Wat ik nu toch las…”  En dan komt er een opmerkelijk verhaaltje over een componist of muziekstuk.

Ik wil graag deze column beginnen met dezelfde woorden: Wat ik nu toch las… In dagblad Trouw werd een boek besproken van de filosoof Alain de Botton: “Religie voor atheïsten”. Hij zal het voor zichzelf geschreven hebben, want hij zegt overtuigd atheïst te zijn: “Ik geef niet om religie.” Maar – en nu komt het – hij wil wel “selectief roven van de religie”, onder het motto dat ongelovigen nog veel kunnen leren van de gelovigen. Jezus leert zijn leerlingen in de gelijkenis van de oneerlijke en verkwistende rentmeester dat ze een voorbeeld kunnen nemen aan de “kinderen van deze wereld”, maar andersom, dat ongelovigen zich spiegelen aan de gelovigen, dat had ik nog niet gehoord. Wat moeten we daar nu van denken?

De kerk in het rijke westen krijgt het steeds moeilijker. De kerkverlating neemt onrustbarende vormen aan. Wij hebben ons bestaan zo goed ingericht en aan alle kanten verzekerd dat we geen kerk en hogere macht meer nodig hebben. We zijn autonoom en regelen onze eigen moraal, met het gevolg dat er geen gemeenschappelijkheid meer is. De samenleving is los zand geworden. “In een grote stad spreek je zelden met iemand op straat,” constateert Alain de Botton. Facebook en twitter  binden de mensen slechts in schijn aan elkaar. Misschien bevestigen deze zogenoemde sociale media juist de eenzaamheid in onze samenleving.

Een bindende factor is dus hard nodig. Je zou denken dat de atheïst De Botton die gaat zoeken in humanistisch getinte instituten, maar nee, hij denkt zijn heil te vinden bij de religies. Die hebben weet van gemeenschapszin en moraal, van troost, vergeving en verzoening. Zelfs de erfzondeleer lijkt hem een goede doctrine om die moraal door te geven aan een ander: “Van iemand die even zondig is als jij is het gemakkelijker om advies  te aanvaarden.”  Ook op het gebied van onderwijs heeft de kerk wat te vertellen, vindt Alain de Botton: “Religies als jodendom en christendom pakken het onderwijs veel grondiger aan. Kennis dient daar een hoger doel: het vormen van de ziel. Hiertegen steekt het seculiere onderwijs mager af.” Zo beoordeelt deze filosoof, volgens de Trouwredacteur, de religie niet op waarheid, maar op bruikbaarheid.

Mooi toch, dat de produkten van de kerk zo in trek zijn bij de niet-gelovigen. Dat is toch wat we willen: naar buiten treden en de wereld laten zien wat we in huis hebben? Te lang toch heeft de kerk haar zegeningen voor zichzelf gehouden en nu blijken ze bruikbaar voor de ongelovigen. Wat willen we nog meer?

Ik moet bekennen dat ik het betreffende boek niet gelezen heb, maar afgaande op het Trouwartikel heb ik gemengde gevoelens. Natuurlijk voelt het goed dat iemand die zich atheïst noemt en op zoek is naar samenhang en zingeving, zijn toevlucht zoekt tot de religie. Maar aan de andere kant is de kerk toch ook geen supermarkt, waar je produkten die je aanstaan kunt inslaan en andere die je niet lekker vindt kunt laten liggen? De moraal, de vergeving en de troost zijn toch niet los verkrijgbaar? “Troost, graag zonder God,” zegt de titel van het Trouwartikel. Je kunt wel de deugden van het christendom aanprijzen, maar als je de Gever en de Vergever en de Trooster daarbij uit het oog verliest, dan verval je toch weer in zielloos moralisme. Het omgekeerde komt trouwens ook voor. In hetzelfde blad las ik een verslag van de Pinksterconferentie in Biddinghuizen. Daar roept een vrouw, terwijl ze omhoogkijkt: “Papa, jij bent een God die goed is voor kinderen. Elke dag doet U wonderen, Papa, wij willen U prijzen.”

Wat ik nu toch las… De moraal en God, los verkrijgbaar? Ik geloof dat niet zo.

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

406166 bezoekers sinds 07-06-2010