Terug naar de bron

28-05-2010 door Huib Neven

Temidden van de gouden, golvende korenvelden van Bourgogne ligt een van de vele Franse abdijen: Abbaye de Fontenay. Het is er een met een bijzondere geschiedenis. Gesticht in het begin van de twaalfde eeuw door de heilige Bernard van Clairvaux himself, moest het complex er in de 18e eeuw onder invloed van de Franse Revolutie aan geloven. Onder het motto “ni dieu, ni maître”, waren kerken, kloosters en abdijen natuurlijk doornen in het revolutionaire oog. De vooruitgang was meer gediend met de opkomende industrieën, dan met vroomheid en geloof. De abdij kwam in handen van ene meneer Montgolfier, een voorouder van de uitvinder van de hete-luchtballon, die het onzalige idee had het gebouwencomplex te tranformeren tot – je gelooft het niet – een papierfabriek. Daar waar monniken met hun spreekwoordelijk geduld in alle stilte de prachtigste miniaturen op het perkament tekenden, draaiden tot in de twintigste eeuw de papierpersen. Gelukkig had de schoonzoon van de papiermagnaat meer historisch besef. Hij besloot de fabriek te ontmantelen en de hele abdij zijn Middeleeuwse glorie terug te geven. Aldus geschiedde. De abdij met de verschillende gebouwen en de strak aangelegde tuinen is nu weer een lust voor oog en hart. In de kloostergangen reiken prachtig uitgebalanceerde gewelven met hun armen naar beneden en leunen vol vertrouwen op kleine sierlijke pilaren. De abdijkerk ademt door haar romaanse architectuur van evenwichtige eenvoud een serene rust, die een mens de ruimte biedt nader tot zichzelf en zijn Schepper te komen. Zo liggen, als van een zware ziekte hersteld, de gebouwen van het oude heiligdom weer in volmaakte harmonie met de akkers en bossen van het Bourgondische landschap.

Ergens  in een van de gebouwen is een spreuk van Bernard te lezen. Vrij vertaald luidt die: Men leert meer in de bossen dan in de boeken; de bomen en de rotsen vertellen dingen die je elders niet te weten komt.

Wat doe je dan? Je sluit je boek en gaat op pad, op zoek naar het verhaal van de natuur. Ergens tussen de bomen vinden we na wat zoeken de oorsprong van de Seine. In mijn kortzichtigheid had ik maar één voorstelling van deze rivier: Parijs, brede stroom, bruggen, bouquinistes, rondvaartboten en vooral veel mensen. Nu denk ik bij de Seine aan die stille plek in het bos. Uit de grond borrelt, nauwelijks zichtbaar, vanuit ongekende diepte wat water omhoog, dat zich aarzelend en glinsterend als een slakkenspoor een weg zoekt door het groene gras. Er is nog nauwelijks sprake van een stroompje. Toch is er een stukje verderop een stenen bruggetje gebouwd in een zo klein formaat dat je de neiging hebt het onder je arm mee naar huis te nemen. Veertig  kilometer verderop is het stroompje al uitgegroeid tot een beek, die met watervalletjes en stroomversnellinkjes gemoedelijk bruist en mummelt, nog onwetend van verder verloop. Nog vijftig kilometer verder stroomafwaarts is de Seine een bevaarbare rivier geworden, die zijn waterlast dwars door Parijs naar het pittoresque Honfleur en de grote zee draagt.

Een mooi verhaal dat de natuur ons daar vertelt: Uit een minuscule bron die wie weet waar vandaan zijn water krijgt, wast een grote stroom, die uitloopt in de wijde oceaan. Een mysterieus en onooglijk begin groeit uit tot iets groots en onmetelijks. Dat is een schone gedachte waar we ons te weinig van bewust zijn. Wij zijn gefocust op het grote, het spectaculaire, het bombastische. Wij gaan voor het klaterende goud en vergapen ons aan spetterend vuurwerk en veelkleurige lawaaiigheid. De stilte van de abdij en het bos wordt erdoor overstemd en op den duur verstaan we haar taal niet meer. Ik ben bang dat we als gevolg daarvan steeds verder van onze oorsprong en bestemming raken.

Daarom is de gang naar de bron een zinvolle onderneming. De bron van de rivier, maar dan ook naar de bron van ons bestaan. Die kwam meer dan 2000 jaar geleden, net als de bron van de Seine, ook van heel ver en begon klein en onaanzienlijk, maar liep uit op een wereld- en hemelomvattend gebeuren. Zonder twijfel heeft Bernard van Clairvaux daarvan geweten. Vandaar dat hij ons het bos instuurde.

Commentaren zijn gesloten.

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

390909 bezoekers sinds 07-06-2010