Kracht uit zwakheid

11-01-2016 door Huib Neven

Het was weer een mooie kerst. De dominee had een prachtige preek, de organist haalde alles uit de kast en het koor zette zijn beste beentje voor. De kinderen zaten perfect in hun herders- en engelenrol. Ouders en grootouders genoten trots mee. We zongen meer dan eens over vrede op aarde en in mensen een welbehagen. De pauken van Bachs Weinachts Oratorium sloegen een jubelende opmaat naar de kerstmaaltijd. De kalkoen lekker bruin, de wijn fonkelend in de glazen, ‘The Sound of Music’ en ‘Home Alone’ om de gezelligheid te verhogen. Kerstfeest 2015… het zag er voor veel mensen waarschijnlijk niet anders uit dan in de jaren daarvoor. Ik mag en wil daar niets lelijks over zeggen. We doen er zelf meer of minder uitbundig aan mee. Wat is er mooier dan met de hele familie in harmonie en op zijn paasbest van het kerstmaal te genieten?

Het kan ook anders. We zagen tijdens de kerstdagen de film ‘Des Hommes et des Dieus’. Een kleine geloofsgemeenschap probeert er zingend, mediterend en biddend achter te komen wat de betekenis en consequentie zijn van Gods verschijnen op aarde. Acht Franse monniken in een klooster in de Algerijnse bergen. Ze leven in volstrekte harmonie met de islamitische bevolking van het naburige dorp. Ze delen elkaars rituelen en staan elkaar bij in hun sobere maar gelukkige bestaan. Op dit stukje aarde is het even vrede. “Buiten de liefde bestaat niets. Door die liefde bereidde God tot wieg de aarde, waar Hij geboren zou worden. Dit is de nacht, de blijde nacht en niets bestaat buiten het Kind,” zo zingen de monniken in hun verstilde, hymnische zangen.

Vrede op aarde… totdat de extremisten orde op zaken komen stellen. Buitenlandse gastarbeiders worden wreed afgeslacht. De monniken lopen de kans hetzelfde lot te ondergaan. Als zij een gewonde terrorist bijstaan, krijgen ze problemen met de autoriteiten. Ze kunnen geen kant meer op. Wat moeten ze doen? Vertrekken? Op hun post blijven, trouw aan de dorpelingen en hun God? De manier waarop de innerlijke worsteling van elk van de monniken in beeld wordt gebracht is adembenemend. Als een vrouw uit het dorp vraagt of ze gaan, zegt een van de monniken: “Wij zijn de vogels op een tak, wij weten niet of we gaan.” Waarop de vrouw zegt: “Wìj zijn de vogels, jullie zijn de tak.” Ze besluiten te blijven, in de wetenschap dat hun besluit de dood tot gevolg kan hebben. Ze putten hun kracht uit de weerloosheid van het geboren Kind in Bethlehem. “Zwakheid is een uiting van de fundamentele realiteit van ons wezen, dat onophoudelijk gevormd dient te worden door geloof, hoop en liefde,” zo onderwijst de ene monnik de andere.

Aan het eind van de film hebben de acht monniken een soort Laatste Avondmaal. Dan worden ze opgepakt en in busjes gepropt. Later zie je ze moeizaam een heuvel beklimmen, als was het Golgotha. Boven gekomen verdwijnen ze in de mist van de besneeuwde heuveltop. Ze worden langzaamaan als Elia aan het zicht onttrokken en lijken zo de hemel binnen te lopen. Het beeld blijft dagenlang in je hoofd ronddwalen.

Kerst, Goede Vrijdag, Pasen, Hemelvaart… bij de monniken lijkt het één grote beweging van de wieg in Bethlehem naar het einde. De geboorte van Christus is voor hen allesbepalend bij de keuzes van hun leven. Misschien leven wij te onbezorgd en te welvarend om de essentie van het kerstverhaal te beleven. Zo niet bijvoorbeeld de Syrische gasten in De Stuw. Ze vertelden dat zij hun kracht haalden uit de liefde van God die onder de mensen is komen wonen. Immanuel als krachtbron voor letterlijk verloren mensen.

O ja, ik vergat te bekennen dat ik nog een film gezien heb in de kerstvakantie. Met mijn drie grote kleinzonen ben ik naar James Bond geweest. Die sterke held die de hele wereld wil redden van het kwaad en die steeds weer als overwinnaar tevoorschijn treedt. Het lijken messiaanse trekken, maar vergis je niet. Haaks op deze werkelijkheid – trouwens ook op de onze – staat die van de geboren Koning van Bethlehem. Hij vestigt zijn Koninkrijk niet door geweld en spektakel, maar vanuit zwakheid en overgave. De Franse monniken in de bergen van Algerije konden ermee leven en sterven. (De film ‘Des Hommes et des Dieus’ berust op ware feiten. Tijdens de burgeroorlog in Algerije in 1996 zijn zeven van de acht monniken koelbloedig vermoord.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

390628 bezoekers sinds 07-06-2010