Kerkgebouwen

28-05-2010 door Huib Neven

Kerk en wereld moeten helaas leven met het feit dat er veel te weinig kerkgangers zijn voor de kerkgebouwen die ons land rijk is. Wat doen we met die overtollige, vaak monumentale panden die zo bepalend zijn voor onze stads- en dorpsgezichten? Sommige gingen voor een euro in de aanbieding. Die euro was wel op te brengen, maar het onderhoud natuurlijk niet. De sloophamer leek dan het enige onherroepelijke alternatief. Heel wat kerkgebouwen hebben plaats moeten maken voor winkelcentra, casino’s en woontorens. Ik vind de platgewalste Koninginnekerk in Rotterdam altijd een schrijnend voorbeeld.

We kijken er nu gelukkig wat anders tegenaan en proberen de kerktorens met wat er aan vast zit in de lucht te houden. Er bestaat tegenwoordig een initiatiefgroep “Taskforce Toekomst Kerkgebouwen” die zich beijvert het kerkelijk erfgoed van de ondergang te redden. Het lukt deze club aardig kerkgebouwen een tweede leven in te blazen. Van sauna- en beautycomplex tot moskee, van concertzaal tot kantoorruimte. Architectonische secularisatie, niet eens stille getuigen van kerkelijke afbraak! De Domicanenkerk in Maastricht, een historisch gebouw uit de 13e eeuw, is inmiddels aan haar vijfde leven begonnen. Na achtereenvolgens een stadsmagazijn, carnavalstempel, reptielenhuis en fietsenstalling geherbergd te hebben, is het historische monument nu omgetoverd tot een soort boekentempel. Donner, maar dan in de kerk.

We hebben straks wel wat uit te leggen aan onze kleinkinderen. “Opa, waarom heeft die disco zo’n hoge toren?” “Nou jongen, dat zal ik je uitleggen. Vroeger zat er bovenin een klok. Als die ging luiden, stroomden de mensen toe, niet om te dansen, maar om te zingen en te bidden”. Ook in de Nieuwe Kerk in Amsterdam is die oorspronkelijke functie tot een enkele koninklijke dienst gereduceerd. Gelukkig is het interieur bewaard gebleven. Het hoofdorgel staat in al zijn luister te pronken, of de luiken nu gesloten zijn of niet. Het transeptorgel imiteert deze pracht in het klein in een andere hoek van de kerk. De preekstoel is pontificaal midden in de kerk blijven staan, minutieus en kunstzinnig bewerkt door een Middeleeuwse houtsnijder. Het klankbord met een rijkversierd torenwerk, heeft eeuwenlang woorden van zegen en vloek, van troost en bemoediging de kerk ingezonden en de gebeden hopelijk hogerop gebracht.

Deze attributen van vergane kerkelijke glorie staan er in al hun schoonheid nu vergeefs bij. Ze moeten hun uiterste best doen de aandacht te trekken te midden van de tentoonstelling over Afghanistan die tot 20 april in de kerk te zien is. We kennen Afghanistan uit de media als een troosteloos land, geteisterd door oorlog, armoede  geweld en onderdrukking. De 250 archeologische kunstvoorwerpen van de expositie laten zien dat het ooit anders is geweest. Het land lag op een kruispunt van beschavingen in Centraal Azië en kende een enorme rijkdom.

Toen in 1922 het Nationaal Museum van Kabul werd geopend, telde het 100.000 voorwerpen als overtuigend bewijs van dat rijke verleden. De kunstschatten werden snel in veiligheid gebracht toen de Russen in 1979 het land binnenvielen. Tevergeefs, want in 2001 verwoestte de Taliban niet alleen de Boeddha’s van Bamiyan, maar ook talloze kunstwerken uit de collectie van het Nationaal Museum. Het is the never ending story van menselijke verwoestingdrang. Bommen en raketten vernietigen altijd behalve mensenlevens (het allerergste), alles wat mensen en volken door de eeuwen heen hebben opgebouwd. Verschrikkelijke zinloosheid en misdadigheid van oorlog en geweld, die maar niet tot de mensheid wil doordringen. Soldaten, vrouwen, kinderen, huizen, kathedralen, beelden, schilderijen…alles en iedereen moet er steeds maar weer aan geloven. En waarvoor? Olie, macht, haat, eigen gelijk, expansiedrift…

Zo’n tentoonstelling in een kerk doet je des te meer beseffen dat oorlog zonde is en dat de mens geschapen is tot hoger bestemming. Die tentoonstelling laat dat zien en de kerk moet het maar blijven vertellen. We mogen blij en dankbaar zijn dat in Krimpen nog geen kerken gesloten hoeven te worden. Als het er ooit van mocht komen, dan is een tentoonstelling die onze blik richt op wat er in de wereld gebeurt een meer dan acceptabel alternatief

Commentaren zijn gesloten.

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

384027 bezoekers sinds 07-06-2010