Kaïn en Abel

26-05-2010 door Joop Neven

Een toespraak gehouden op 20 juli 2003 in de Vrije Evangelie Gemeente te Zeist.

Eenvoudig gezegd is Gen 4 vers 1-16, een duidelijk hoofdstuk, er zijn twee soorten mensen. Het goeden worden beloond en de kwaden gestraft. In vogelvlucht de uitleg van Gen.4. In een kinderbijbel wordt je het al vroeg geleerd. In die kinderbijbel wordt Kaïn ver weg gestuurd van zijn vader, en staat er dan, Kaïn is nooit van de Here gaan houden. En dat laatste zinnetje doet de deur dicht. Want als je het verhaal van Genesis leest, dan denk je; is dat wel zo? Is Kaïn nooit van God gaan houden. Dat is een vraag waar we misschien achter gaan komen. Gen.4 is heel simpel, zo zegt men, want in Gen.3, daar heb je de eerste zonde en in Gen.4 gaat het van kwaad tot erger. Daar gaan ze elkaar dood maken. Maar is dat het enige wat we van Gen.4 kunnen leren? Het valt me op, dat het heel enthousiast begint. Er zijn een vader en moeder en die krijgen een kindje. Gen.4 vers 1 De mens nu had gemeenschap met Eva, zijn vrouw, en zij werd zwanger en baarde Kaïn; en zij zeide: Ik heb met des Heren hulp een man verkregen. Eva zegt letterlijk: Ik heb met de Here een man voortgebracht, niet een zoon maar een man. Kaïn betekent Schepsel of het wordt ook wel vertaald met smid. Maar er komt nog een kind. Vers 2 Voorts baarde zij zijn broeder Abel. Deze zoon krijgt ook een naam. Abel, de naam Abel is niet zo geweldig. In het Hebreeuws is de naam Abel hetzelfde woord als waar het boek Prediker mee begint ”ijdelheid der ijdelheden” Abel betekent: “IJdelheid. Wat een naam. Dus Abel is duidelijk de mens van de tweede plaats. Wonderlijk is het ook als je Gen.4 leest. Er staat er nergens “en Abel sprak”. De stem van Abel hoor je niet. Tot zover is het een simpel verhaal. Een vader en een moeder en twee jongens. Maar als je verder leest is het een heel bijzonder verhaal. Gen.4 vers 2-4. Abel werd schaapherder, Kaïn landbouwer. Naar verloop van tijd nu bracht Kaïn van de vruchten der aarde aan de Here een offer en Abel bracht er een van de eerstelingen zijner schapen, van hun vet; en de Here sloeg acht op Abel en zijn offer, maar op Kaïn en zijn offer sloeg Hij geen acht. Hier komen meestal de misverstanden. Ze brengen allebei een offer; en het ene offer wordt aangenomen en het ander niet. In de “Groot nieuws Bijbel” staat een plaatje afgebeeld waarop je ze allebei ziet staan bij altaar. En daar gaat de rook van het ene offer omhoog en de rook van het andere offer gaat met een boogje omlaag. De één wordt aangenomen en de andere niet. Alleen dat staat er niet. Er staat” Kaïn bracht van de vrucht van de akker een geschenk aan de Here een geschenk, een cadeau. “En Abel, ook hij bracht een geschenk van het vee”. Dus Kaïn begint met een geschenk te brengen vanuit zijn beroep, En Abel doet hetzelfde. Allebei een geschenk voor God. Kaïn en Abel brengen een minchah, een geschenk Maar Kaïn had geen geschenk mogen brengen van de aardbodem, vanwege de vervloeking van de aardbodem. Dat zou de reden zijn dat God geen aandacht schonk aan het geschenk van Kaïn. Maar ik wil er toch een paar opmerking bij plaatsen. Er staat dus niet offer, maar geschenk. Er staat ook helemaal niet dat er een altaar was. Over een altaar wordt niet gesproken. Van een offerdienst was nog geen sprake. En wat is de reactie van God. Lett.”de Here had aandacht voor Abel en zijn gave en geen aandacht voor Kaïn en zijn gave” Je moet je voorstellen dat net als in Gen.3 vers 8 de Here wandelde tussen twee mensen, net zoals in de hof. Het was niet zo, dat er een offer naar boven moest, Nee, de Here God is gewoon bij de mensen beneden. En dan de vraag. Als God nu aandacht geeft aan een mens, aan wie geeft Hij dan aandacht? Want nu kom je op het basisprincipe van het hele Bijbelse denken. De aandacht van God gaat altijd uit naar de minste. Dus naar Abel, naar IJdelheid, de stille. Daarom heeft God aandacht voor Abel. En Kaïn had zich juist moeten verblijden, dat God aandacht had voor Abel. Nogmaals één van de basisprincipe van de Bijbel is, Wie achter is mag voorgaan, vele laatste zullen de eerste zijn. In het 6e vers staat Toen werd Kaïn zeer toornig en zijn gelaat vertrok. Hij ontsteekt in woede, hij wordt witheet. Er wordt in dit vers een heel aparte uitdrukking gebruikt nl. “zijn aangezicht ging vallen:” Met je aangezicht ontstaat er contact zie maar in Ex.33 vers 11.En de Here sprak tot Mozes van aangezicht tot aangezicht. Met een “gevallen aangezicht” kun je geen contact hebben met de ander. Kaïn krijgt dus geen aandacht. Maar God met hem praten. Tot tweemaal toe lees je in dit hoofdstuk, dat God een gesprek aanknoopt met Kaïn. God zegt in vers 6 waarom is je aangezicht gevallen. Moogt gij het niet opheffen, indien gij goed handelt? Doch indien gij niet goed handelt, ligt de zonde als een belager aan de deur, wiens begeerte naar u uitgaat, doch over wie gij moet heersen. God zegt; je mag je aangezicht opheffen, daarvoor ben je bestemd, het geschenk was goed, maar je moet je aangezicht niet laten vallen, want dan doe de ander te kort. Je mag met opgeheven aangezicht leven. Denk maar aan die prachtige zegenbede van Aäron: De Here doe zijn aangezicht over u lichten. De Here verheffe zijn aangezicht over u. Op dit moment dat God met Kaïn praat, kan Kaïn nog kiezen. Hij zegt; welke kant ga je op. Je kunt nog “heersen over de zonde” Maar wat is het antwoord dat Kaïn geeft. Hij zwijgt tegen over God. Dan komt het fatale moment dat ze samen in het veld staan en Kaïn zijn broeder doodde. Een moment dat hij nooit meer terug kan draaien. Reken maar dat het een wonderlijk moment is geweest. Vergeet niet, dat dit het eerste sterfgeval op aarde was. Ze hadden nog nooit een mens dood zien gaan. En Kaïn staat erbij en hij kijkt. Dan komt het tweede gesprek van God.

Weer een vraag: in Gen.3 “Adam, waar zijt gij” In Gen. 4 vers 9 “waar is uw broeder”. Dan zegt hij “ben ik de bewaarder van mij broeder”. Ja, inderdaad dat was hij. Althans, dat had hij moeten zijn. Adam moest de hof bewaren, Kaïn zijn broeder. De fout ligt hierin, heeft Kaïn, Abel ooit wel gekend, was er liefde voor Abel, daar zit het probleem, niet in het geschenk, maar in het gebrek aan liefde. Kaïn heeft nooit Abel echt gekend. In het 10e vers zegt God: Wat hebt gij gedaan? Hoor, het bloed van uw broeder roept tot Mij van de aardbodem. Dat is de kernvraag: Waar roept het bloed om? Er staat lett. “De stem van het bloed van uw broeder.” Er zijn veel uitleggers die zeggen dat het bloed van Abel om wraak roept. Dat is niet waar. Want het Hebreeuwse woord dat hier gebruikt wordt betekend bijna altijd “schreeuwen om hulp”. Het bloed van Abel schreeuwt om hulp. Abel deed zijn mond niet open; als een lam dat ter slachting geleid wordt, en als een schaap dat stom is voor zijn scheerders, zo deed hij zijn mond niet open {Jes. 53 vers 7}. De Here Jezus is een Abel geworden tot in de dood. Zie het lam Gods, dat de zonde der wereld wegneemt {Joh1 vers 29} En als Kaïn in vers 14 tot de ontdekking komt dat zijn misdaad te groot is om te dragen, dan wordt er al gewezen naar Christus. Kaïn belijdt hier zijn schuld. Er wordt zo gemakkelijk gezegd “Kaïn is nooit van de Here gaan houden”. Maar als hij nu zijn schuld belijdt! Is dat dan niet goed, telt dat dan niet. We moeten het maar heel serieus nemen wat Kaïn hier doet. “Mijn misdaad”. Hij geeft niet de ander de schuld, nee hij zegt ”mijn misdaad is te groot om te dragen” En die zie je Het Lam van God, dat de zonde ook van Kaïn wegdraagt. Christus zegt: Laat Mij het maar dragen, want ik kan het beter dan jij. Kaïn bekend het “Ik kan het niet dragen” Tegen zo iemand zegt de Vader. Ik heb je lief. God heeft de mens lief. God laat zijn aangezicht niet vallen, maar Hij kijkt mensen aan en zegt: Jij mag Mij aankijken. De Vader knoopt altijd weer een gesprek aan met ons. God zoekt contact en dat is zo mooi in Gen.4. God zet altijd weer een deur open. Want is er leven na de dood van Abel Gen.4 is het verhaal van de mensheid tot op de dag van vandaag. In vers 14 zegt hij ik zal voor uw aangezicht verborgen zijn. Let op dat woord “aangezicht” Op dat moment voelt Kaïn zo alleen, Hij is het “aangezicht van God kwijt”. En toch is dat niet het laatste woord. Dan is het gesprek tussen God en Kaïn ten einde. En dan lezen we: “Toen ging Kaïn weg van het aangezicht des HEREN en ging wonen in het land Nod, ten oosten van Eden” vers 16. Er zijn uitleggers die het “weggaan van het aangezicht des HEREN” uitleggen als het definitieve einde voor Kaïn. Dat is onzin. Het gesprek was ten einde en Kaïn zou zijn verdiende straf zwervend ondergaan, maar onder de bescherming van God. Want er staat: ten oosten van Eden. Kaïn woont in ballingschap, maar…. Met uitzicht op Eden. Alleen al dat kleine regeltje “ten oosten van Eden” is de Blijde Boodschap in het kort. Staande kijkt hij naar Eden”, met verdriet in zijn hart “ik zie en poort wijd open staan, waardoor het licht komt stromen. Dat is Gen.4 De heersende gedachte is: Gen.4 is alleen maar ellende. Maar Gen.4 is ook verlossing. Want zie maar in vers 15 Toen zeide de Here tot hem; geenszins; ieder die Kaïn doodt, zal zevenvoudig boeten. En de Here stelde een teken aan Kaïn, dat niemand, die hem zou aan treffen, hem zou verslaan. {Gen.4 vers 15} Wat is nu dat teken? Vaak is het zo als God in de Bijbel een teken geeft, dan is dat heel vaak een mens, zie maar in Jes.7 vers 14 over de jonkvrouw die zwanger zal worden. Enz Uiteraard is het grootste teken aller tijden de Here Jezus Christus. Want toen Hij aan het kruis van Golgotha hing en er midden op de dag “duisternis kwam over het gehele land” was dat hét teken der tijden, Er staat ook dat “het teken van de zoon des mensen zal verschijnen”{Matth.24 vers 30}. En Kaïn krijgt ook een teken. Dan staat er zo bijzonder En Adam had weer gemeenschap met zijn vrouw en zij baarde een zoon en gaf hem de naam Set, want God heeft mij een andere zoon gegeven in plaats van Abel; hem immers heeft Kaïn gedood. Vers 25. Moet u op letten, aan het begin van het hoofdstuk” baart zij een man” en nu een “zoon” En dat duidt op zoon der belofte. Dat woord zoon heeft een meerwaarde. Waarom Set? Set heeft een paar betekenissen. 1e Plaatsvervanger. “Want God heeft mij een ander zaad gegeven”. In de grondtekst staat geen “zoon” maar “zaad”. Want dit is het zaad der belofte. Dus Set wordt de plaatsvervanger. 2e En dat is de meest letterlijke de gestelde. Hij wordt gesteld in de plaats van Abel. Dus het teken dat Kaïn krijgt is Set. Dat teken dat God aan Kaïn geeft, is een nieuwe broeder. God zegt als het ware, je hebt je ontdaan van Abel. Je wilde een leven zonder broer. Maar Ik geef je een nieuwe broeder, een plaatsvervanger. En dan neemt de Plaatsvervanger van alle “Kains” je bij de hand, en Hij, De Christus gaat de weg wijzen naar het Vaderhuis. De vraag is: Wil je in Set het teken zien, dat God jou de hand reikt. Kaïn krijgt maar één teken, en dat is deze broeder, de plaatsvervanger. En dat is het hart van het Evangelie. De Plaatsvervanger, De Here Jezus Christus, hij is onze Plaatsvervanger geworden. Hij werd de Set van God gesteld en gegeven. En het Woord zegt; Hij wil je bij de hand nemen, dan zal Hij je brengen naar het Vaderhuis. 3e De naam Set heeft nog een betekenis n.l. fundament. Dus deze Set, hij wordt het fundament van de nieuwe schepping. Als je denkt dat alles kwijt is: Abel is dood, Kaïn weet niet meer waar hij het zoeken moet, maar dan legt God een “fundament” waarop de Vader opnieuw gaat beginnen. En trek de lijn maar door. 1Kor.3 vers 11: Want een ander fundament, dan dat er ligt, namelijk Jezus Christus, kan niemand leggen. Hij is het fundament geworden van de nieuwe schepping, de basis, de grondslag. Hij ging aan het kruis en Hij wordt Abel. Hij wordt de Zoon des mensen, of Zoon van Adam, en dat is Abel. In Abel zie je het type van Christus, Hij hangt daar. Hij wordt aan de kant geschoven en tussen hemel en aarde gehangen. Verworpen; zijn leven hangt daar als een Abel; een ademtocht, IJdelheid leeg. Weet u: Hij werd mishandeld, maar hij liet zich verdrukken en deed zijn mond niet open; als een lam dat ter slachting geleid wordt, en als een schaap dat stom is voor zijn scheerders, zo deed hij zijn mond niet open. {Jes.53 vers 7}. Maar toen Hij zijn mond opendeed aan het kruis kon Hij alleen maar zeggen: Vader vergeef het hun want ze weten niet wat ze doen. {Luk 23 vers 34}. Kaïn sloeg Abel dood en hij kreeg Set, de Plaatsvervanger. De mens sloeg Jezus aan het kruis, en we kregen de opgestane Christus. Hij heeft ons verlost uit de macht der duisternis en overgebracht in het Koninkrijk van de Zoon Zijner liefde. Van de uitdrukking “de Zoon Zijner Liefde” worden verschillende verklaringen gegeven. Volgens vele uitleggers is de liefde van de Vader voor zijn Zoon, Jezus Christus bedoelt. Andere menen, dat de liefde van de Vader voor een verloren wereld is bedoeld. “De Zoon Zijner liefde” zou dan betekenen: De Zoon, die de Vader ons uit liefde schenkt of: De Zoon, die de liefde van de Vader aan ons heeft geopenbaard. Volgens mij zijn beide verklaringen mogelijk. Het gaat erom dat de Vader verlossing heeft teweeg gebracht. Omdat Hij de wereld lief had, gaf Hij zijn eniggeboren Zoon om de verlorenen met zichzelf te verzoenen {Joh.3 vers16; Rom5 vers 8} De Vader was vóór ons, niet tegen óns. Onvoorstelbaar diep is Christus gegaan. Hij verliet de hemel en nam de menselijke natuur aan, met alle zwakheid en vergankelijkheid die daarmee gepaard gingen en werd gehoorzaam tot de dood, ja de dood des kruises. Zo kon Hij Heer worden van levende doden {Joh12vers 32-33} Hij nam de zonde op zich om die weg te dragen en die vergoed te begraven. {Rom8 vers 3-4} Hij is de Eerstgeborene der ganse schepping, daaruit blijkt dat de opgestane en verheerlijkte Christus als eerste de eindbestemming van de hele schepping heeft bereikt. Christus is “het Begin der schepping Gods” te weten. De voltooide schepping, de “de nieuwe schepping {2Kor5 vers 17}”Zoals wij het beeld van de stoffelijke {mens, d.w.z. van Adam} gedragen hebben, zo zullen wij ook het beeld van de hemelse {Christus} dragen {1Kor.15 vers 49}”en door Hem, vrede gemaakt hebbende door het bloed Zijns kruises, alle dingen weder met Zich te verzoenen, door Hem, hetzij wat op aarde, hetzij wat in de hemelen is {Kol.1 vers 20} De Vader heeft zich voorgenomen om door zijn Zoon een verzoening van ontzaglijke omvang tot stand te brengen. Alles wat door de Zoon geschapen is en die in Hem hun bestaan hadden, zullen door Hem ook eenmaal met God verzoend worden. Die verzoening zal tot stand komen op basis van liefde en vrede die Christus gemaakt heeft door het bloed van het kruis. Het is een volkomen verzoening. Niets kan er iets afgedaan worden of toegevoegd worden. Van zondaar tot een kind van God. Van een vervolger, in een apostel, van een Kaïn in een Set. Waar nu nog overal strijd, onenigheid, opstand tegen God is, zal uiteindelijk volmaakte vrede zijn. Niet de mens maakt vrede, alleen Christus maakt die door het bloed van Zijn kruis. Christus opstanding heeft alles verzoend met de Vader. Vrede is dan niet de afwezigheid van onenigheid, maar innerlijke rust die te maken heeft met inzicht in Gods plannen en bedoelingen. De vrede die de wereld geeft berust op voorspoed en de afwezigheid van strijd en moeilijkheden. Maar de vrede die Christus schenkt, berust op het kennen van de Vader. Daarom is het triest dat de meeste uitleggers van Kol.1 vers 20 beweren, dat het “bloed van het kruis” vrede heeft gemaakt door de toorn van de Schepper af te wenden, voor de schuld van de mens te betalen. Men beweert dat Hij in Christus zichzelf met de wereld verzoenden was, dat Hij ernaar streefde om Zijn eigen toorn tot bedaren te brengen en Zijn eigen gunst te winnen. Maar in werkelijkheid is het zo dat de Vader de wereld zo lief heeft, dat Hij bereid was om mens te worden en voor die wereld te sterven, om haar Zijn liefde te tonen. De Vader was in Christus niet Zichzelf met de wereld verzoenende, maar de wereld met zichzelf verzoenende {2Kor.5 vers 19}. Hij was er niet op uit om Zijn eigen gunst te winnen, maar om Zijn schepselen van vijanden in kinderen te veranderen. Zo wordt het ook in Kol.1 vers 20 gezegd: Het behaagde de Vader.. om het al {dingen staat er niet} weder met Zich te verzoenen. Door het zo uit te leggen krijg je een veel betere Vaderbeeld. God de Vader is pas compleet, als hij te midden van zijn kinderen mag zijn. Allen door zijn kinderen kan hij zijn vaderschap ten volle gaan ontplooien. De vader van de verloren zoon is pas écht vader, als die zoon is thuisgekomen. De vader van de verloren zoon komt pas echt thuis, als de zoon is thuis gekomen. God komt pas echt thuis, als de schepping is thuisgekomen. Dan is God helemaal Vader, dan is Hij alles in allen. We gaan weer terug naar Gen.4. Je zou de vraag kunnen stellen; is er nog leven na de dood van Abel Is er nog leven mogelijk voor alle Kaïns. Dan is er die prachtige verwijzing naar De Plaatsvervanger De Here Jezus Christus. En ook Set kreeg een zoon en hij noemde hem “Enos” betekent “mensje” Dat is hetzelfde woord als in Ps 8 vers 5 Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet? Enosj, dat is de mens in zijn sterfelijkheid. En dan kom je bij de laatste zin van Gen.4 In het laatste vers staat; Toen begon men de naam des Heren aan te roepen. Het begint met een lofzang en het eindigt met een bidstond. Daartussen gebeurt er van alles: broedermoord, ellende, teveel om op te noemen. Maar toch Toen begonnen ze de naam des Heren aan te roepen. Waar zouden ze voor gebeden hebben? Vast ook voor Kaïn Ze wisten dat God wist waar hij was. Ze hebben gebeden om de thuiskomst van Kaïn. Zo zal door het geloof van Christus alle Kaïn thuisgebracht worden. Want de bede “Vader, vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen” {Luk.23 34}. Staat nog recht overeind.

Commentaren zijn gesloten.

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

391735 bezoekers sinds 07-06-2010