Het einde

25-05-2010 door Joop Neven

“En Jezus heeft de Zijnen, die in de wereld waren, liefgehad tot het einde” {Joh.13 vers 1}.De aandacht in deze tekst gaat uit naar het woord “einde”. Als we de tekst nog eens rustig doorlezen, dan komen er ongetwijfeld vragen. Dat de Heer de Zijnen, die in de wereld waren, liefhad kunnen we begrijpen, maar dat Hij ze liefhad tot het einde, dat is wat moeilijker. We zijn zo gauw geneigd om hier het woordje “ toe”  aan toe te voegen. Hij had ze lief tot het einde toe. Maar dan zouden we kunnen vragen: tot welk einde? Tot Zijn dood, tot Zijn hemelvaart? Had Hij ze daarna niet meer lief? Zo zijn er nog meer teksten, in bijv. Luk 1 vers 33, waar de engel aan Maria zegt….” En Hij zal als koning heersen tot in eeuwigheid {gedurende de eeuwen} en Zijn koningschap zal geen einde nemen”. Maar volgens 1 Kor. 15 vers 24-28 zal Christus het Koningschap eenmaal aan God de Vader overdragen en zal Hij dus niet “ eindeloos” Koning zijn.

Om daar een goed antwoord  op te geven moeten we nagaan welk woord er in de grondtekst staat. In dit geval is het, het Griekse woord “telos”. Maar dan blijkt dat de vertalers nog drie anderen Griekse woorden vele malen door “einde” hebben vertaald. Eén van die woorden is het Griekse woord “peras” en dit komt in het N.T maar vier keer voor: In Matth.12 vers 42, Luk.11 vers 31, “De koningin van het zuiden kwam van de “einden der aarde”{aarde betekent hier, “land”}. Rom. 10 vers 18 “hun woorden gingen tot de einden der wereld” en Hebr.6 vers 16.”de eed dient als “einde”van alle tegenspraak..”. Uit deze vier teksten lijkt de betekenis wel duidelijk: “peras” is einde, het ophouden van iets. De koningin kwam van daar waar het land ophield, en de woorden gingen tot het uiterste van de beschaafde wereld en de eed moet de tegenspraak doen ophouden. “Peras” ziet op tijdsduur. In deze betekenis wordt het dan ook altijd door de Septuaginta gebruikt.

Maar wat is dan de betekenis van het woord “telos”. Het lijkt onwaarschijnlijk dat dit ook “ophouden” zou betekenen. Maar ook hier zie je verschillen in de vertalingen. In 1Tim.1 vers 5 waar in de Staten Vertaling staat: “het einde des gebods is liefde uit een rein hart” De Nieuwe Vertaling zegt: “het doel van {alle} vermaningen is liefde uit een rein hart! 1 Petr.1 vers 9 staat in de S.V: “verkrijgende het einde uws geloofs, de zaligheid der zielen”. Maar het kan toch moeilijk zo zijn dat het einde van ons geloof de ziel zalig maakt. De N.V geeft de juiste betekenis hiervan met de woorden: “daar gij het einddoel des geloofs bereikt, dat is de zaligheid der zielen”.

In beide teksten gaat het dus niet om het ophouden van iets, maar om het doel van iets. “Telos”zou dus beter vertaald kunnen worden door “doel”of “einddoel”. Toch zijn de vertalers niet altijd consequent met vertalen. In Matth. 10 vers 22 en 24 vers 13 en Mark.13  vers 13 staat: “wie volhardt tot het einde, die zal behouden worden”. We zouden hier kunnen lezen dat we moeten volharden tot het einde van ons leven of tot het einde van de verdrukking, maar wanneer we de juiste betekenis van “telos”vertalen, dan staat er: wie volhardt tot het einddoel; wie volhardt tot wij dat bereikt hebben dat Christus van ons wil. Want wij kunnen volharden tot het einde van ons leven en toch niet het doel bereiken. Nog een voorbeeld: Romeinen 6 vers 21-22: “……het einde van is de dood”en in vers 22 “…….en als het einde het eeuwige leven”. Ook hier kan men beter vertalen “einddoel”. In Rom.10 vers 4: “want Christus is het einde der wet” Velen menen hieruit af te moeten leiden dat Christus een einde aan de wet heeft gemaakt; de wet heeft doen ophouden. Maar, hier staat in de grondtekst niet “peras”, maar “telos”. Christus is het einddoel der wet. Van de wet zou geen “jota of tittel” verloren gaan. {Matth.5 vers 18}. De wet moest en moet Israël tot Christus brengen. Israël moest leren inzien dat de wet geen doel op zichzelf was, maar heenwijzing naar het gebod der liefde, en dat door Christus kon worden volbracht. Paulus schrijft ook in Galaten 3 vers 24, dat de wet een tuchtmeester is tot Christus. 1Kor.15 vers 24: “…en daarna het einde, wanneer Hij het koningschap aan God de Vader overdraagt…”. Houdt dan alles op te bestaan? Of is dan het einddoel bereikt. In 2 Kor.1 vers 13, schrijft Paulus volgen de S.V. “ik hoop dat gij tot het einde toe erkennen zult”..”, volgens de Nieuwe Vertaling: “Ik hoop dat gij het volkomen zult begrijpen”. Hier is het woord “telos” vertaalt  met “volkomen”, en dat is juist. Het wijst niet op de duur van iets, maar op de omvang. Paulus hoop in 2 Kor.1 vers 13 dat de Korintiërs zijn boodschap tot aan de einden daarvan, dus volkomen zullen begrijpen.

In 1 Thess. 2 vers 16 staat: “de toorn is over hen {Israël} gekomen tot het einde”. Het gaat hier niet over de duur van die toorn, maar over de omvang, de volkomenheid. En die is inderdaad over Israël gekomen, maar zal niet blijvend zijn. Luk.1 vers 35, “en Zijn koningschap zal geen einde nemen”. Ook hier gaat het niet over de duur van Zijn koningschap, maar over de omvang. Hij volkomen Koning zijn, met onbeperkte macht. Totdat Hij het koningschap overdraagt aan de Vader en God zal zijn alles in allen.

Zo zien we dat het woord “telos”beter kunnen vertalen met “einddoel” of “volkomen”dan met “einde”. Een beter Nederlands woord is er niet.

“En Hij had de Zijnen lief tot het einde”: Hij had ze volkomen lief, met alle liefde die Hij heeft. Hij had hen lief, zoals de Heer alleen kan liefhebben.

Commentaren zijn gesloten.

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

410642 bezoekers sinds 07-06-2010