Haat wordt gevoed door angst

25-05-2010 door Joop Neven

Je komt wel eens de gedachte tegen, dat God toornig is, dat is in wezen ook de gedachte, die je in veel heidense godsdiensten tegenkomt. God is toornig, en nu moet het aangezicht van God of de godheid worden gladgestreken. Hoe krijg je de boze god {God} nu weer goed? In wezen is dat heel merkwaardig, want zo krijg je het beeld van God als vijand. God, die de mens blijkbaar haat. En hoe kan die haat dan weer omgedraaid worden in liefde? Wil je verzoening krijgen, dan moet je de haat zien te overwinnen. Op die manier wordt haat de andere kant van verzoening.

Haat wordt gevoed door angst en angst is een slechte raadgever. Waardoor ontstaat angst, die vaak omslaat in woede? Angst ontstaat door het vreemde, het onbekende, het onzichtbare. Maar je kunt je toch niet voorstellen, dat bij God Zelf het complex van angst zou gaan spelen? Alsof God bang zou zijn voor de mensen! Zou God de mensen zien als een bedreiging? Johannes zegt: “God is licht en in Hem is in het geheel geen duisternis” {1Joh.1 vers 5}. De aard van God uit zich in ontferming. Jeremia zegt, dat Gods ingewanden rommelen over de mens, wat wil zeggen, dat Hij met ontferming bewogen is. In God is geen plaats voor haat, zeker niet voor angst. God voelt Zich ook niet bedreigd. Immers, in dezelfde Johannes brief staat: “Er is in de liefde geen vrees, maar de volmaakte liefde drijft de vrees uit…” {1Joh. 4 vers 18}. God is niet angstig, alsof het kwade Hem zou overspoelen. Dat heidense godsbeeld klopt dus niet. Een God, die grimmig is, haatdragend, een vijandige God, die weer mild gestemd moet worden. En dat zou dan de taak van Jezus zijn geweest, om zijn Vader weer mild te stemmen ten aanzien van de mens. Daar vloeit dan de gedachte uit voort, dat Jezus door zijn sterven dat zou hebben bereikt. Maar dan krijg je een heel vreemd godsbeeld. God is dan zo boos op de mensen, dat Hij klappen uit wil delen. En dan komt Jezus en die zou dan zeggen: geef die klappen dan maar aan Mij. Dan kan God eindelijk zijn woede afreageren. Stel je voor, dat als je woedend bent op bepaalde mensen, ja dat zou afreageren, door je eigen zoon er van langs te geven. Je koelt dan je woede net zo lang op je eigen zoon, totdat je tot bedaren bent gekomen. Maar heel de Schrift spreekt ervan, dat de verzoening van God uitgaat. God en Jezus staan niet tegenover elkaar, maar naast elkaar. Jezus zegt: “Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien”. In Zacharia staat: “..heilzaam overleg zal er tussen hen beiden zijn” {Zach.6 vers 13}. Heilzaam overleg tussen de Vader en de Zoon, tussen de Vader en zijn Gezalfde, zijn Messias. Niet een conflictsituatie, maar een heilzaam overleg. De Statenvertaling zegt: “raad des vredes” Dus kan het ook niet zijn, dat God zegt: Ik ga mijn eigen kind ter dood brengen. God zegt ook niet: Ik wil, dat er bloed zal vloeien. In het hart van de Vader is de verzoening. De verzoening gaat van Hém uit. Het Hebreeuwse woord voor offer is korban, wat eigenlijk toenadering betekent. En die toenadering gaat van Hem uit. Het gaat er niet om, om met een veelheid van gaven iets te bewerken. Het gaat niet om een poging om de godheid te beïnvloeden “wij geven iets aan Hem, opdat Hij iets aan ons zal geven” dat is een denkwijze, die uit het heidendom voortkomt. Maar het is totaal anders: het gaat uit van Gods kant. Van zijn kant wordt de vijandschap overbrugd. Vanuit Hem, die geen vijand is, maar die de Vriend is van mensen. God blijft de mens dwars tegen alles in liefhebben. “Zijn goedertierenheid is tot in eeuwigheid”. Zijn verbonds trouw is tot in alle eeuwen, tot in alle geslachten. Zelfs als Hij helemaal alleen staat. God heeft het niet nodig, dat een ander Hem gelijk geeft. Maar wat is de plaats van de Messias in de verzoening, in dit proces van verlossing? Dan is wezen de Messias Degene, die de liefde tot het uiterste realiseert. In de Messias krijgt het hart van God volledig de ruimte. Hij is de Mens, die totaal solidair is met God en de mensen. “..heeft Hij de zijnen, die Hij in de wereld liefhad, liefgehad tot het einde”{Joh.13 vers 1}. God heeft de mensen lief met een onvoorwaardelijke liefde, een liefde zonder voorwaarden. In de intermenselijke verhoudingen lopen veel relaties stuk op de voorwaardelijke liefde. Liefde onder voorwaarden. Dit schept een klimaat van onzekerheid, waar de mens zich “waar moet maken”. Jezus beeld uit hoe God is. God en de Messias staan niet tegenover elkaar, maar handelen in elkaars verlengde. Wat de Vader is in de hemel, is de Messias op de aarde. Dezelfde weg die in het hart van God is, zie je op aarde de Messias bewandelen. “Ik en de Vader zijn één…”{Joh.10 vers 30}. In de Messias zie je de weg, de weg die Hij gaat. Daarmee komen we dan op het meest wezenlijk punt. Als je dan de vraag gaat stellen. Waarom is de Messias die weg van het lijden dan gegaan?

Het antwoord is dan niet: om God gunstig te stemmen, niet om aan God “genoegdoening te geven”, niet om bij God iets te bewerken. Bij God hoeft er niets bewerkt te worden. God was al genadig, al eeuwen lang. Hij was al barmhartig, zoals Hij ook heeft uitgeroepen in zijn eigen naam: “De Here ging aan hem voorbij en riep: HERE, HERE, GOD, barmhartig en genadig, lankmoedig, groot van goedertierenheid en trouw…”{Exodus 34 vers 6}. Ja, maar moest de Messias heel die weg niet gaan? In het gesprek met de Emmaüsgangers wordt gezegd: “Moest de Christus dit niet lijden om in zijn heerlijkheid in te gaan? {Lucas 24 vers 26}. Jezus móest die hele weg gaan, om die goddelijke liefde volledig openbaar te laten worden. Om te laten zien, dat die liefde volhoudt en het uithoudt tegen alle kwaad in. Het kruis is de liefde tot het einde. In die zin, dat die Goddelijke liefde, die in de Messias was, die in wezen de intens, diepste liefde was, ook stand houdt, overeind blijft, te midden van het kwaad. Zelfs zo stand houd dat Hij aan het kruis bidt: “Vader vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen” Dan zegt de Vader toch niet; ja, maar, het is Mijn wil dat je aan het kruis genageld ben. Neen, de Vader gaat in liefde mee, en wekt de Christus uit de doden op. En dat is iets waar de boze geen rekening mee gehouden had, “En geen van de beheersers dezer eeuw heeft van haar geweten, want indien zij van haar geweten hadden, zouden zij de Here der heerlijkheid niet gekruisigd hebben” {1Kor.2 vers 8}. Want niemand kon bevroeden dat de Vader zo vergevingsgezind was, dat Hij door de opstanding de totale verzoening teweeg gebracht heeft. De ergste zonde van de mensheid {het kruisigen van de Gezalfde} heeft de Vader vergeven, door Hem uit de doden op te wekken. In die zin zou je kunnen zeggen, Golgotha is in wezen de triomf van de liefde op het kwaad, op de haat, op de angst. Want eindelijk Eén, die niet gaat reageren vanuit de angst en die dus ook niet gaat reageren vanuit de haat. Dat is nou liefde ten voeten uit. Dus vandaar uit kun je zeggen, dat het kruis niet iets is, wat God Hem oplegde, maar een innerlijke noodwendigheid. Waar blijf je met je haat, als Iemand blijft liefhebben. Waar blijf je dan met je angst, als die Ander niet bang blijkt te zijn. Je kunt immers alleen bang zijn, je kunt immers alleen haten, zolang dat van twee kanten komt. Er wordt wel gezegd: liefde kan niet van één kant komen, maar haat kan óók niet van één kant komen. Hoe moet je iemand haten, die alleen maar antwoordt met liefde! Het lijden van Jezus heeft dus te maken met een innerlijk principe. In die zin is dat dus niet van buitenaf opgelegd. Het wérd Jezus niet opgelegd, het was niet een plicht. In die zin het ook niet een offer. De weg die Jezus ging kwam voort uit een innerlijke toewijding. Je kunt er ook alleen maar heel eerbiedig over spreken. In wezen zijn alle dogma’s te weinig eerbiedig. Dan wordt de weg van de Messias doodgepraat, alsof het een soort betaling was. Vergeven vraagt ook geen betaling, anders is het geen vergeven meer. Als ik zeg. “ik vergeef”, is daarmee het kwaad ook weggedaan, dan is de schuld uitgewist. De Here Jezus Christus heeft het hart van de Vader laten zien. Dan gaat het er in wezen om, dat de onbeantwoorde liefde onvoorwaardelijk doorgaat. De Vader roept, ook als niemand hoort. Hij wil spreken als niemand vraagt. Zo heeft de Messias de liefde tot het einde laten zien, opdat in ieder geval, eens en voor altijd, zou worden gezien wat de liefde vermag, en opdat daarop alle haat zou wegsmelten.

Bron: K.D.Goverts

Commentaren zijn gesloten.

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

391574 bezoekers sinds 07-06-2010