Een lied voor de sabbat

03-04-2013 door Dr. K.D. Goverts

“Het is goed de Here te loven, uw naam psalmen te zingen, o Allerhoogste” {Psalm 92:2}.

Die psalmist gaat zich nu bezighouden met Gods karakter, met zijn werken, met zijn gedachten. Alleen nu is de vraag: Wanneer doet hij dat? Boven deze psalm staat: Een lied voor de sabbatdag. De opschriften boven de psalmen moet je niet overslaan, die zijn vaak heel betekenisvol. Psalm 92 werd dus op de sabbat gezongen. En dit is ook de enige psalm waar dit opschrift boven staat. Als we deze psalm goed willen begrijpen, moeten we dus in de eerste plaats een duidelijk begrip hebben van de sabbat. Op de sabbat moet je dus bezig zijn met het karakter van God, met zijn werken en met zijn gedachten.

Wat is nu de geestelijke betekenis van de sabbat. Paulus zegt: de één stelt de ene dag boven de ander en een ander stelt alle dagen gelijk. Daar moet je geen ruzie over maken, dat is geen probleem. De Zevendedags Adventisten denken daar natuurlijk anders over. Je kunt natuurlijk zeggen: die sabbat was iets van het Oude Verbond, maar dan moeten we wel gaan ontdekken: wat is nu de geestelijke zin van de sabbat. Welke geestelijke werkelijkheid bevindt zich achter de sabbat. En de werkelijkheid is van Christus. Die sabbat bevat een geheimenis. De sabbat is ten diepste een uitbeelding van Gods karakter. God heeft de sabbat gegeven aan de mens om zijn karakter te kunnen leren kennen.

De zevende dag

“Alzo werden voltooid de hemel en de aarde en al hun heer. Toen God op de zevende dag het werk voltooid had, dat Hij gemaakt had, rustte Hij op de zevende dag van al het werk, dat Hij gemaakt had. En God zegende de zevende dag en heiligde die, omdat Hij daarop gerust heeft van al het werk, dat God scheppende tot stand had gebracht” {Genesis 2:1-3}. De Statenvertaling vertaalt hier: dat God geschapen had om het te volmaken. Hier is dan voor het eerst sprake van de zevende dag als rustdag. Zeven is hier ook het getal van de volheid. Een opmerkelijk punt is ook, dat de sabbat er dus reeds was vóór de zondeval (Genesis 3). Je kunt de vraag stellen: waar werd Adam dan zo moe van, dat hij moest uitrusten, terwijl er nog geen zonde was. Je hebt vaak het idee: die rustdag was pas nodig na de zondeval; toen moest de mens immers in het zweet zijns aanschijns zijn brood verdienen? “zwoegende zult gij daarvan eten” {Genesis 3:18}. Die sabbat hoort dus bij de scheppingsorde, die hoort bij het scheppingswerk. De sabbat is dus geen noodmaatregel voor vermoeide mensen, maar het is een scheppingsprincipe.

We zagen dus, dat Adam al sabbat had, voordat er zonde was. In het paradijs hield hij al sabbat. De sabbat was voor God de zevende dag. En voor Adam was het de eerste dag van zijn leven. Waarom laat God nu Adams leven beginnen met een rustdag? Gods orde is blijkbaar anders dan die van de natuurlijke mens. Het enige wat Adam tot op dat moment gedaan had was: ‘geschapen worden’. Daar word je nou niet zo verschrikkelijk moe van. En daar begint God nu bij ons ook mee. God is bezig te scheppen in ons; Hij is bezig die nieuwe mens tot ontwikkeling te brengen: Laat Ons mensen maken; dat is die zesde dag. En dan volgt daar meteen op bij de zevende dag: en God rustte; en dan mag Adam ook rusten. En dan de vraag: waarom? Waarom stelde God dit in en wat moest Adam die hele dag dan doen? En dan zien we het principe uit Psalm 92. Adam moest op de sabbat bezig zijn met het karakter van God. Dan zie je, hoe belangrijk dat is. God zegt: jij moet eerst eens mijn karakter en mijn heerlijkheden en mijn wezen en mijn gedachten indrinken. Daar moet je je eerst eens in verdiepen, voordat je aan het werk kunt.

En dan krijgt Adam een drievoudige opdracht: Adam was begonnen op de aardbodem en daarna wordt hij overgeplaatst in de hof. Dat was de tweede fase in zijn leven. “En de Here God nam de mens en plaatste hem in de hof van Eden om die te bewerken en te bewaren” {Genesis 2:15}. Hij moet die hof bewerken, cultiveren. Ook moest hij de hof bewaren; je kunt ook vertalen: bewaken. Adam krijgt dus drie opdrachten:

1. Hij moet bewerken

2. Hij moet bewaken

3. Alle dieren moet hij namen geven

Je ziet hier dus, dat Adam creatief wordt; hij krijgt heel duidelijk een taak. Adam moest over de dieren regeren. Hij begint dus met in de zichtbare wereld te regeren. Adam wordt creatief vanuit de sabbat. Hij kan zijn drievoudige opdracht vervullen vanuit de sabbat, waarmee hij zijn leven begint. Dat is Gods volgorde: eerst de sabbat, en van daaruit de werken Gods doen. Eerst bezig zijn met de gedachten en het karakter van God.

We zien dus, dat die sabbat een geestelijk principe is. Daarom komt dat in psalm 92 ook naar voren: het bezig zijn met Gods karakter en met zijn gedachten. Van daaruit wordt de mens ‘mens’! Van daaruit wordt Adam tot ontwikkeling gebracht. Adam en sabbat horen bij elkaar. Zesde en zevende dag horen bij elkaar. Wij hebben vaak een wat statische indruk van de sabbat: rustdag, alles ligt stil, en gebeurt niets.

Sabbat

Het woord sabbat heeft eigenlijk twee betekenissen. En dan zie je dat het veel meer dynamisch is, dan alleen maar rust. Het woord sabbat heeft eigenlijk de twee betekenissen van ons woord vieren, namelijk:

1. Feest vieren. Daaraan zie je al, dat het bedoeld was als een vreugdevolle zaak.

2. De teugels vieren. Dat betekent dus: een stuk ontspanning.

Ook hieraan zie je duidelijk, dat de sabbat een uitbeelding was van het karakter van God. God is ook ontspannen, God is niet krampachtig. God jakkert zijn programma niet af, maar Hij neemt en de tijd voor. “De Israëlieten zullen de sabbat onderhouden, door de sabbat te vieren, zij en hun nageslacht, als een altoosdurend verbond” {Exodus 31:16}. De sabbat moest gevierd worden, dat is dus heel iets anders dan een juk, dat je wordt opgelegd. “Tussen Mij en de Israëlieten is deze een teken voor altoos, want in zes dagen heeft de Here de hemel en de aarde gemaakt, en op de zevende dag heeft Hij gerust en adem geschept {vers 17}. De sabbat was dus een teken! En een teken wijst altijd ergens heen. Zo is ook de sabbat een teken. En de betekenende zaak was het karakter van God. De sabbat was een teken voor altoos. Het is een uitbeelding van een geestelijke werkelijkheid.

“en op de zevende dag heeft Hij gerust en adem geschept”

Is God dan wel eens buiten adem? Dat niet, maar dat beeldt wel iets uit. Het beeldt uit, dat God ontspannen is en dat God tijd neemt om te recreëren. Dat woord recreatie betekent letterlijk: herschepping. God neemt dus tijd om adem te scheppen; God neemt tijd om de dingen eens te overzien en te overdenken. God neemt als het ware de tijd om weer nieuwe inspiratie op te doen.

“Zes dagen zult gij uw werk doen, maar op de zevende dag zult gij rusten, opdat uw rund en uw ezel uitrusten, en de zoon van uw slavin en de vreemdeling adem scheppen” {Exodus 23:12}.

Deze tekst heeft direct met het voorgaande te maken. Uit deze tekst kun je opmaken, hoe uniek die wetten zijn, die God geeft. God denkt aan de dieren; Hij houdt zijn hele schepping in het oog. In deze tekst zie je weer dat woord “ademscheppen”, dat we ook zagen in Exodus 31:12. Hier wordt het dus gezegd over de zoon van de slavin en over de vreemdeling. Dat zijn dus de geringsten. En de vreemdeling was in heel het oude oosten rechteloos, behalve in Israël; daar telden de vreemdelingen mee. En God zegt van die vreemdeling, dat hij adem mag scheppen. God schept immers ook adem; die vreemdeling wordt dus navolger van God. Dat is een geweldig geestelijk principe. Zelfs de vreemdeling, die in de wereld niet in tel is, die mag navolger worden van God. God zegt: Ik schep adem, dan mag de vreemdeling dat ook. Daar zit een diepgaand geestelijk principe achter. God zegt tegen de mens: Wat Ik doe, dat mag jij ook. Als Ik adem schep, mag jij het ook doen. Als God de schepping in zes dagen voltooid heeft, neemt Hij één dag speciaal helemaal voor Adam. Zoals een goede vader, die af en toe een dag helemaal besteedt voor zijn zoon. Dat is het principe van de sabbat: God neemt tijd voor de mens. Hieruit zie je ook de barmhartigheid van God. God jaagt niemand op.

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

391735 bezoekers sinds 07-06-2010