De Geest van Pinksteren

22-05-2012 door Huib Neven

Rond Pinksteren verschijnen in de (kerkelijke) pers vaak artikelen over de kerk en het kerkzijn. Logisch, want toen, op die allereerste Pinksterdag, begon het zo hoopvol, zo mooi: Ze waren allemaal eendrachtig bijeen…ze hoorden in hun eigen taal één verhaal: Gods grote daden…ze lieten zich dopen, vormden met elkaar een gemeenschap en braken het brood… ze hadden alles gemeenschappelijk, sterker, ze verkochten hun bezittingen en verdeelden de opbrengst onder degenen die iets nodig hadden… en dat alles in een geest van eenvoud en vol vreugde.  Eén doop, één Geest, één woord! Te mooi om waar te zijn. Inderdaad, er kwam al gauw een kink in de kerk. De eenheid werd aangetast, van buitenaf en van binnenuit. De Joodse leiders die hun macht in gevaar zagen komen, dreigden met van alles en nog wat. Een van de gemeenteleden bedroog de boel en anderen krakeelden omdat ze zich achtergesteld voelden. De eenheid was binnen de kortste keren een tweestrijd geworden. En sindsdien tobben we met ons kerkzijn en lukt het ons maar niet om de eenheid en de heelheid te bewaren.

Acht jaar geleden verenigden zich in ons goede vaderland een drietal kerken in de PKN. De verschillen werden even vergeten en vergeven. “Samen één kerk zijn”, luidde het credo. Te mooi om waar te zijn. Inderdaad. Op landelijk niveau is de fusie weliswaar gelukt, maar plaatselijk is de eenheid nog ver te zoeken. De visitatiecommissie van de kerk moet concluderen, zo meldt een artikel in Trouw, dat de samenwerkingsprocessen in vele gemeenten moeizaam verlopen of dat ze helemaal niet plaatsvinden. Acht jaar na de landelijke eenwording is op het plaatselijke vlak nog niet eens de helft van de kerken gefuseerd. Hoe het komt?  Wie het weet mag het zeggen. Leerstellige verschillen vormen volgens het artikel niet eens het grootste struikelblok. Het zijn culturele verschillen en – je gelooft het niet – soms hartzeer van een paar honderd jaar geleden. Nog steeds volgens hetzelfde artikel heeft de PKN nu iets bedacht om samenwerking op plaatselijk vlak af te dwingen. Geen samenwerking, dan ook geen financiële hulp uit de solidariteitskas. Een gemeente kan pas geld krijgen als zij kan aantonen dat zij wat aan samenwerking doet. Gespierde taal, maar ik weet zeker dat het niet werkt. Samenwerking is niet op te leggen. De wil tot samenwerking moet van binnenuit komen. Maar waarom zit die intentie dan niet in ons? We weten sinds Pinksteren toch hoe het hoort? Door welke geest worden we eigenlijk aangevuurd en aangestuurd? Er zijn kennelijk nogal wat foute geesten die zich in ons brein kunnen nestelen: de geest van de tweedracht, de geest van het eigenbelang, de geest van de macht…

In de NRC wordt een nogal radicaal artikel besproken dat in het tijdschrift Newsweek is verschenen. De Amerikaans-Britse schrijver Andrew Sullivan betoogt daarin dat de macht aan de haal ging met het geloof. Hij is van mening dat daar waar het geloof geïnstitutionaliseerd wordt, machtsuitoefening aan de dag treedt.  “Het Woord ontwikkelde zich van bevrijdende inspiratiebron tot verstikkend dictaat.”  Dat was niet Jezus’ bedoeling, volgens de schrijver. Hij heeft nooit macht nagestreefd. Sullivan wil het geloof dan ook ontdoen van doctrines en dogma’s en het terugbrengen tot de volgende eenvoudige boodschap: “Niet alleen houden van elkaar, maar ook van je vijand. Vergeef degenen die kwaad doen, ontdoe je van materiële rijkdom, geniet van het onvoorstelbare Wezen achter alle dingen en weet dat Hij je Vader is, in wiens evenbeeld je geschapen bent. Maar bovenal: oefen geen macht over anderen uit, want macht is pas doeltreffend als het gepaard gaat met de dreiging van geweld. En geweld is onverenigbaar met de totale acceptatie van en liefde voor andere mensen.”

In theologisch opzicht zal er op deze zienswijze ongetwijfeld wat aan te merken zijn, maar deze boodschap komt toch wel erg dicht bij de levenswijze van de eerste christengemeente. Moeilijk om zo te leven? Reken maar! Machthebbers worden er onrustig van en de goegemeente denkt dat er teveel zoete wijn in het spel is. Je moet dus sterk in je schoenen staan. Of beter: je moet gegrepen zijn door de ware Pinkstergeest, die kerkmuren slecht en mensen inspireert tot de navolging van Christus.

Geestrijke Pinksterdagen gewenst.

 

 

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

410336 bezoekers sinds 07-06-2010