De filmster en de dominee

14-06-2012 door Huib Neven

Toen wij een paar dagen geleden de voorstelling van de opera “Waiting for Miss Monroe” bijwoonden, moest ik plotseling aan ds. Cuperus denken.  Deze predikant kwam vanuit een klein en zwaar Veluws dorp  naar het wat grotere, maar niet minder zware dorp van mijn jeugd. Men vond hem een goede dominee: hartstochtelijke preken met veel galmende stemverheffing. Soms echter leek hij midden in een preek ineens afwezig.  Alsof hij vergeten was dat er een gemeente voor hem zat, alsof  zijn gedachten wegzweefden voorbij de grenzen van kerk- en dorpsgemeenschap naar onbestemde verten. Van tijd tot tijd verliet hij zijn veeltallig gezin en maakte in z’n eentje of met een reisgenoot een verre reis. Marokko, de Noordpool, Amerika… In ons dorp vond men dat een beetje raar, al werd dat niet openlijk uitgesproken.

Op een keer liet hij in een preek de naam van Marilyn Monroe vallen. Ik had nooit van haar gehoord en begrijp nog niet goed waarom dat moment bijna zestig jaar in mijn geheugen is blijven staan. Was het de bijna magische, allitererende naam van de filmster? Zette de dominee gewild of ongewild het gordijn van een besloten, godsdienstzware gemeenschap even op een kier om zicht te bieden op wat voor ons de boze wereld was?  Het voelde in ieder geval als een botsing: midden in een ongetwijfeld wereldmijdende preek klonk een naam die alles wat werelds was in zich droeg. Alsof in luxe en onbekommerdheid badende voetbalhelden Auswitsch bezoeken. Ik weet niet meer wat de dominee precies over het sekssymbool vertelde. Hij zal ons wel hebben voorgehouden hoe leeg en tragisch een leven van glitter en glamour kan zijn en hoe rampzalig het kan eindigen. Dat is inderdaad het bijna klassieke levensverhaal van Marilyn Monroe. Zij zet alles, en niet in de laatste plaats haar lichaam, in om een verwaarloosde en misbruikte jeugd te boven te komen om vervolgens in handen te vallen van geldbeluste filmbazen. Pillen en drank doen de rest. De opera geeft dit alles in beeld en klank treffend weer.

Een paar jaar geleden trof ik in de nalatenschap van een tante een boekje met pennenvruchten van ds. Cuperus. Gedichten en reisbeschrijvingen. De gedichten getuigen van een romantische geest. “Ik denk aan verre kimmen, / die ’k eens met jou beklom, / zilverig schuim op hoge zee, / brede baan in oneindigheid.” In de reisverhalen laat de dominee zich in het hart kijken. Een reiziger is een zoeker. Een zoeker naar geluk, naar schoonheid, naar heelheid, naar Gods bedoeling met de wereld… De reiziger Cuperus maakte hierop geen uitzondering. Al moet hier zeker gezegd worden dat hij niet alleen een zoeker, maar ook een verkondiger was. Hij vertelt hoe hij in de trein van New York naar Los Angeles contact maakt met Amerikaanse mariniers, met een emigrant uit Zeeuws-Vlaanderen, met een Boedhist uit Japan… Met de laatste voert hij lange gesprekken. Bij het afscheid vroeg hij wat de Boedhist geleerd had uit die gesprekken. “Dat het waarachtig geluk van de mens begint met de vernieuwing van het hart,” antwoordt de Japanner. “Toen hebben we samen gebeden,” zo besluit de dominee zijn relaas.

Indrukwekkend is zijn ervaring bij de Grand Canyon. “Ik haast mij uit de bus en snel naar de rand. Naar de rand van de kloof. Nu kan ik maar heel weinig zeggen van wat ik zag. Ik kan alleen vertellen, dat ik uitbarstte in tranen. (…) In den beginne schiep God de hemel en de aarde…dat was het machtige lied, dat ik hoorde aan de rand van de kloof. Ik houd van muziek, liefelijk ruisend als de nachtwind aan het strand van de zee. Ik houd van muziek, plechtig en statig als de eerste herfstwind, die de aarde zuivert. Ik houd van muziek, vol ingehouden kracht, als de eerste stoten van de geweldige storm. Maar dit lied had ik nooit gehoord. Het was het lied van het Paradijs.” Waarom ik dit zo ontroerend mooi vind? Hier is een diep gelovig mens aan het woord die het hier en nu niet terzijde schuift, maar in een intens mystieke ervaring de aardse schoonheid verbindt met de grootheid van God.

De filmster en de dominee. Twee mensenkinderen. De een raakt hopeloos verstrikt in de boze netten van het aardse bestaan, de ander beleeft in een welhaast visionair moment de hemel op aarde. “Wat is het mensenkind dat u naar hem omziet?” zou een andere dichter verwonderd uitroepen.

 

 

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

398520 bezoekers sinds 07-06-2010