De ander

03-03-2012 door Huib Neven

De dichter Ingmar Heytze heeft zijn tiende bundel het licht doen zien onder de klankrijke titel ‘Ademhalen onder de maan’. Het thema is ‘inleven in anderen’. Zo probeert de 16e eeuwse schilder Jan van Scorel in een van de gedichten zijn liefhebbende echtgenote tijdens het schilderen te doorgronden:

…….Agatha – met je naam / vol aah’s om te fluisteren in de nacht, met je handen / en je lippen en het eeuwige geheim van wat er in je omgaat…

Dit gedicht spreekt me om meer dan één reden aan. (Nou ja, laat ik het maar bekennen: mijn liefhebbende echtgenote heet ook Agatha.)

Nee, wees niet bang, dit wordt geen boekbespreking. Wie ben ìk? Maar de dichter reikt me wel een mooi onderwerp aan voor dit cursief: je inleven in een ander, met de bedoeling die ander echt te leren kennen.

Dat is trouwens makkelijker gezegd dan gedaan in een tijd waarin individualisme hoogtij viert en de aandacht gericht is op zelfontplooiing. ‘Voor jezelf opkomen’ klinkt vertrouwder dan ‘gaan voor de ander’. Eigen ego even klein houden om je af te vragen wat de ander denkt en voelt en beweegt, de ander uitnemender achten dan jezelf…een onmenselijke opgave. In de politiek werkt het al helemaal niet. Als je het daar waagt jezelf te relativeren om met fatsoen en respect naar een ander te luisteren, dan kost je dat de kop. Vraag maar aan Job Cohen. Nee, de meeste stemmen haal je binnen als je met uitgesproken one-liners (die altijd de halve waarheid vertellen) jezelf profileert en de ander meedogenloos wegzet. Vraag maar aan Geert Wilders. “De hel, dat is de ander,” zei een Franse filosoof ooit. Of die ander nu een moslim of een Pool of een Bulgaar is, hij brengt mijn vrijheid in gevaar en is daarom een sta-in-de-weg en een blok aan het been, een vijand. We kunnen in de samenleving en in de kerk niet waakzaam genoeg zijn voor deze manier van denken. Voordat we het weten worden we in dat wij/zij-denken meegezogen. Het is immers makkelijk, goedkoop en het geeft (een schijn van) veiligheid.

De bovengenoemde dichter zei in een interview: “Ik weet bijna zeker dat ieder conflict in de wereld is op te lossen als we van elkaar wisten wie we waren. Het verleden is daarbij belangrijk. Als je dat van elkaar kent, krijg je ook meer respect…” Te boud gesproken? Er zit minstens een kern van waarheid in. Het verhaal van iemands leven brengt je altijd dichter bij die persoon en misschien wel naar “het eeuwige geheim van wat in hem of haar omgaat”. Dat vraagt een houding van openheid en luisterbereidheid. Makkelijk? Allerminst. Er zit flink wat spanning tussen jezelf zijn en het openstaan voor een ander.

Onlangs vond in Krimpen aan den IJssel een door de Raad van Kerken georganiseerde debatavond plaats. Een prachtige manier om andersdenkenden te ontmoeten en je te trainen in ‘inleven in de ander.’ Een van de stellingen luidde: Geen godsdienst mag het recht op de enige waarheid claimen. Een aantal deelnemers vond dat dit wel moest, wilde je geloofwaardig zijn. Natuurlijk, als je ergens in gelooft, dan sta je er ook voor. Maar een andere deelnemer wees terecht op het gevaar van exclusief denken, waarbij je anderen uitsluit en in het ergste geval verkettert. En dan zit je weer midden in het wij/zij-denken. Feitse Boerwinkel laat in zijn boek ‘Inclusief denken” de andere kant zien: “… een denken, dat er principieel van uitgaat dat mijn heil (geluk, leven, welvaart) niet verkregen wordt ten koste van of zonder de ander, maar dat het alleen verkregen kan worden als ik tegelijk het heil van de ander beoog en bevorder.” Dat is inderdaad niet de makkelijkste en niet de goedkoopste en waarschijnlijk ook niet de veiligste weg. De twee inleiders van de debatavond, een gelovige en een a-gelovige (ik begreep niet helemaal wat zo iemand wel en niet gelooft), waren aanvankelijk bereid die weg een stukje op te gaan. Ze moesten beginnen met iets moois over elkaars boek te zeggen. En daar slaagden ze aardig in. In ieder geval probeerden ze zich in elkaars ideeën te verplaatsen.

Je verplaatsen in de ander… We leven in de veertigdagentijd en we horen de verhalen van Jezus’ gang naar het kruis. Als het iemand gelukt is om zich onvoorwaardelijk te verplaatsen in de ander, zonder zichzelf op het oog te hebben, dan is Hij het wel. Laat je dat tot je doordringen, dan krijg je ruimte om ‘adem te halen onder de maan’, ook onder de zon trouwens.

 

 

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

Machteloze opofferende liefde

Het is Goede Vrijdag, Jezus sterft aan een kruis. Maar waarom? Verhalenverteller en missionair Matthijs Vlaardingerbroek wist precies hoe het zat, totdat een Schotse vreemdeling hem aansprak in een museum. Het is een winterse dag in Glasgow, de stad waar mijn dochter studeert, als ik eindelijk de kans krijgt om het wereldberoemde schilderij “De Christus […]

391860 bezoekers sinds 07-06-2010