Antisemitisme

19-06-2015 door Huib Neven

Tijdens ons jaarlijkse uitstapje naar de Achterhoek belanden we al fietsend op een geitenboerderij. De boer is niet alleen geitenmelker, hij heeft ook iets van een filosoof. Hij leert ons over de plaats van de mens in het afwisselende Gelderse landschap. Een en al rust daar. Verspreid tussen akkers, weilanden en bossen, slapen de stille boerderijtjes. Gladgeschoren gazons en tot in de puntjes verzorgde tuinen doen vermoeden dat er mensen leven. We zien ze zelden tijdens onze fietstochten. Toch wordt er geleefd, volgens onze geitenhoeder. Geleefd en gesappeld. Want het valt niet mee als boer het hoofd boven water te houden. Zelf heeft hij er wel wat op gevonden. Behalve een camping en een kaaswinkeltje, runt hij op de boerderijzolder een soort bric-à-brac, waarin alle mogelijke snuisterijen uit (over)grootmoederstijd liggen uitgestald. Koffie- , gehakt- en snijbonenmolens, koekblikken, oude meubels, schilderijen… ook een kast met boeken. Mijn oog valt op een boek getiteld ‘Auschwitz’ van Laurence Rees. Voor twee euro mag ik het meenemen.

Groter tegenstelling dan tussen de vredige Achterhoek en de inhoud van het boek is niet denkbaar. Ik dacht dat ik het allemaal al wist, maar de scherpe analyse van wat de nazi-misdadigers bewoog en de uitvoering van de duivelse plannen om het hele Joodse volk te vernietigen, zijn zo huiveringwekkend, dat het je steeds weer ijskoud om het hart wordt. In het begin van de oorlog schuiven de nazi-strategen met bevolkingsgroepen alsof het hete aardappels zijn. Een half miljoen etnische Duitsers die uit de door Stalin bezette gebieden waren gevlucht, worden naar Polen gestuurd. De Polen worden daarvoor rücksichtslos uit hun huizen gezet en verder naar het oosten gestuurd. Maar waar moeten de joden heen? Heinrich Himmler weet het wel: “Ik hoop te verwezenlijken dat door middel van een grootscheepse evacuatie van alle joden naar Afrika of een andere kolonie het begrip ‘joden’ volledig geëlimineerd zal zijn’.

Het wordt de Himmlers en de Eichmannen langzamerhand duidelijk dat met massale migratie het ‘joodse vraagstuk’ niet kon worden opgelost. Uitmoorden dan maar. Duizenden en duizenden joden worden koelbloedig doodgeschoten. Dat blijkt traumatisch voor de schietende soldaten. Het moet ‘cleaner’ en ‘efficiënter’. De gaskamers en de verbrandingsovens worden de uiteindelijke oplossing voor de ‘Endlösung’, met Auschwitz als gruwelijk dieptepunt: 1 miljoen joden, 70.000 Poolse politieke gevangenen, 20.000 zigeuners, 10.000 sovjetkrijgsgevangenen, honderden Jehova’s Getuigen, tientallen homoseksuelen…, vermoord op de meest mensonterende wijze. Het zijn een paar grepen uit het aangrijpende boek. De persoonlijke getuigenissen van overlevenden blijven in je hoofd rondspoken.

Waarom lees je dat? vroeg iemand. Ja, waarom? Ik denk dat ik wil begrijpen hoe mensen tot zulke misdaden in staat zijn. Ik denk dat ik wil weten hoe ik in die omstandigheden zou handelen. Ik ben er niet gerust op. “Het grootste gevaar komt van mensen die onder gewone omstandigheden een heel gemiddeld leven zouden leiden. Het ontbreekt hen aan moed om voor zichzelf te denken,” beweert de filosofe Susan Neiman, die bestudeert hoe de Duitsers omgaan met hun boosaardige verleden van machtswellust en jodenhaat.

Ik lees net in de krant een artikel over de jodenhaat van Maarten Luther. Hij schreef een boekje onder de titel ‘Over de joden en hun leugens’, waarin hij betoogde dat synagogen in brand moesten worden gestoken en dat joden zich niet meer op straat moesten vertonen. Ze moesten worden opgepakt, ontdaan van hun waardevolle bezittingen en naar werkkampen worden gestuurd. Waar heb ik dat meer gehoord?

In 2017 wordt de vijfhonderdste verjaardag van de Reformatie herdacht, Refo500. Ter gelegenheid daarvan komt een boek uit met nieuwe vertalingen van Luthers teksten, waaronder ook het genoemde boekje.

“Zo laten we zien welke absurditeiten er in dat boekje staan. Hoe je kunt ontsporen – ook als je dicht bij de Bijbel wil blijven”, zegt Herman Selderhuis, directeur van Refo500.

Kennelijk kun je de Bijbel ook misbruiken. Zelfs Luther hield soms de Geest buiten de deur.

 

 

 

 

 

Laat een commentaar achter

Zoeken

Column

God beheert zijn geheimenissen

Wij leven in chaotische tijden, waar mensen massaal op de vlucht slaan voor oorlog en onderdrukking, en waar mensen geen uitzicht meer hebben geen zich meer hebben om verder te leven. Er wordt ons altijd voorgespiegeld dat deze wereld hier de werkelijkheid is. Maar Paulus zegt: dit is nou de God dezer eeuw. Er is […]

514113 bezoekers sinds 07-06-2010